Για αυτές τις σελίδες

Οι σελίδες αυτές ξεκίνησαν μέσα στην πανδημία. Η πρώτη τους μορφή δεν ήταν άρθρο αλλά ένα σύνολο γραφημάτων που ενημερώνονταν μέρα με τη μέρα, καθώς έβγαιναν τα στοιχεία, ώστε να φαίνεται η εξέλιξη σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Το κείμενο ήρθε πολύ αργότερα, όταν η περίοδος είχε κλείσει και μπορούσε να διαβαστεί συνολικά αντί για μία ημέρα κάθε φορά.

Για την πορεία της πανδημίας στην Ελλάδα γράφτηκαν αμέτρητα πράγματα, αλλά πολύ λιγότερα επιχείρησαν μια καθαρή, συγκρίσιμη εικόνα ανάμεσα στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οι περισσότερες παρουσιάσεις μένουν είτε σε απόλυτους αριθμούς είτε σε μεμονωμένα γραφήματα, χωρίς να φέρνουν τα δεδομένα σε κοινό μέτρο. Το άρθρο αυτό προσπαθεί ακριβώς αυτό: να μετατρέψει διάσπαρτα επιδημιολογικά και υγειονομικά δεδομένα σε μια ενιαία, αναγνώσιμη εικόνα.

Κοινό μέτρο

Όπου είναι δυνατόν, τα μεγέθη εκφράζονται ως ποσοστά ή αναλογίες επί του πληθυσμού κάθε χώρας και όχι ως ακατέργαστοι απόλυτοι αριθμοί. Δέκα χιλιάδες θάνατοι δεν σημαίνουν το ίδιο σε μια χώρα δέκα εκατομμυρίων και σε μια χώρα ογδόντα. Η αναγωγή ανά κάτοικο δεν λύνει όλα τα προβλήματα, είναι όμως η ελάχιστη προϋπόθεση για να αρχίσει να έχει νόημα η σύγκριση. Εξαίρεση αποτελούν οι σελίδες που δείχνουν μόνο την Ελλάδα, όπου δεν γίνεται σύγκριση και οι αριθμοί μένουν απόλυτοι.

Πολλά επίπεδα, όχι ένα

Κρούσματα, θάνατοι, εμβολιαστική κάλυψη, υπερβάλλουσα θνησιμότητα, νοσηλείες, ΜΕΘ και νοσηλευτικό προσωπικό δεν εξετάζονται ως ανεξάρτητα θέματα αλλά ως κομμάτια της ίδιας εικόνας. Όπου ένα μέγεθος δεν αρκεί, αντιπαραβάλλεται με άλλο: οι θάνατοι δεν κρίνονται μόνο σε σχέση με τα κρούσματα, αλλά και με τον εμβολιασμό, τις νοσηλείες, τις κλίνες ΜΕΘ και τη στελέχωση. Και όπου οι επίσημες καταγραφές διαφέρουν από χώρα σε χώρα, χρησιμοποιείται η υπερβάλλουσα θνησιμότητα ως ανεξάρτητος έλεγχος, επειδή δεν εξαρτάται από το τι χαρακτηρίζει κάθε χώρα ως θάνατο COVID.

Η μέθοδος αυτή έχει και μια συνέπεια για την ανάγνωση: ένα εύρημα μετράει εδώ όταν αντέχει σε περισσότερους από έναν δείκτες. Όπου ένας δείκτης δείχνει κάτι που οι υπόλοιποι δεν επιβεβαιώνουν, αυτό σημειώνεται αντί να παρασιωπάται.

Τι δεν είναι

Δεν πρόκειται για ακαδημαϊκή μελέτη ούτε για απόδειξη μιας θεωρίας με στατιστική βεβαιότητα. Είναι μια δημοσιογραφική σύνθεση των διαθέσιμων στοιχείων, με στόχο ο αναγνώστης να δει όχι μόνο τι έγινε στην Ελλάδα, αλλά και πώς στέκεται αυτή η εικόνα δίπλα σε άλλες χώρες. Δεν γίνεται στατιστικός έλεγχος υποθέσεων, δεν υπολογίζονται διαστήματα εμπιστοσύνης και δεν γίνεται στάθμιση ως προς την ηλικιακή σύνθεση.

Καμία τέτοια σύγκριση δεν είναι τέλεια. Οι χώρες διαφέρουν σε ηλικιακή σύνθεση, ορισμούς, ένταση τεστ, οργάνωση του συστήματος υγείας και ποιότητα καταγραφής, και όλα αυτά αφήνουν αποτύπωμα στους αριθμούς. Συσχέτιση δεν σημαίνει αιτιότητα: τα κύματα επηρεάζονται και από παραλλαγές, εποχικότητα και συμπεριφορά. Τα συμπεράσματα εδώ πρέπει να διαβάζονται ως προσπάθεια κατανόησης των διαθέσιμων δεδομένων, όχι ως τελική λέξη. Παρ' όλα αυτά η σύγκριση παραμένει αναγκαία: χωρίς τέτοιες αναγωγές και αντιπαραβολές, το μόνο που μένει είναι ασύνδετοι αριθμοί και εντυπώσεις.

Έλεγχος και αναπαραγωγή

Κάθε αριθμός αυτών των σελίδων παράγεται από τα πρωτογενή δεδομένα με κώδικα, όχι με το χέρι, και οι πίνακες και τα γραφήματα ξαναχτίζονται από την αρχή σε κάθε ενημέρωση. Οι παραπομπές στις πηγές των δεδομένων και στον κώδικα της ανάλυσης βρίσκονται στο τέλος του κεντρικού άρθρου, ώστε όποιος θέλει να μπορεί να ελέγξει ή να αναπαραγάγει τους υπολογισμούς.

Άδεια χρήσης

Το κείμενο και τα γραφήματα αυτών των σελίδων διατίθενται με την άδεια Creative Commons Attribution 4.0 (CC BY 4.0). Μπορείτε να τα αναδημοσιεύσετε, να τα μεταφράσετε και να τα χρησιμοποιήσετε ως βάση για δική σας δουλειά, ακόμη και εμπορικά, με έναν όρο: να αναφέρετε τον δημιουργό και να παραπέμπετε στην πηγή. Η άδεια επιλέχθηκε ώστε τα ευρήματα να μπορούν να κυκλοφορήσουν όσο γίνεται ευρύτερα.

Ο κώδικας της ανάλυσης διατίθεται χωριστά, με άδεια MIT. Τα ίδια τα δεδομένα δεν αδειοδοτούνται από εδώ: ανήκουν στους οργανισμούς που τα παράγουν και διέπονται από τους δικούς τους όρους. Ειδικά τα δεδομένα κρουσμάτων και θανάτων του JHU CSSE διατίθενται για εκπαιδευτική και ερευνητική χρήση, οπότε όποιος τα χρησιμοποιήσει αυτούσια δεσμεύεται από εκείνους τους όρους. Ό,τι αδειοδοτείται εδώ είναι η δική μου συμβολή: το κείμενο, η επιλογή και η σύνθεση των στοιχείων και η μορφή των γραφημάτων.