Βόρεια Ελλάδα, εμβολιαστική κάλυψη και φθινοπωρινό κύμα 2021 της COVID-19

Σκοπός αυτού του σημειώματος είναι να ελεγχθεί αν στηρίζεται επαρκώς η διατύπωση ότι:

• η εθνική εμβολιαστική κάλυψη έκρυβε χαμηλότερα ποσοστά σε τμήματα της Βόρειας Ελλάδας,
• και ότι το βαρύτερο φθινοπωρινό κύμα του 2021 εκδηλώθηκε πρώτα ή/και εντονότερα εκεί.

Συνοπτικό συμπέρασμα

Η βασική ιδέα στηρίζεται, αλλά η πιο ασφαλής διατύπωση δεν είναι ότι “η Βόρεια Ελλάδα” συνολικά είχε χαμηλή κάλυψη. Πιο σωστό είναι ότι:

• αρκετές κρίσιμες περιφερειακές ενότητες της Μακεδονίας και της Θράκης είχαν αισθητά χαμηλότερη εμβολιαστική κάλυψη από τον εθνικό μέσο όρο,
• και ότι το φθινοπωρινό/πέμπτο κύμα του 2021 περιγράφηκε από πηγές της περιόδου ως κύμα που εξελισσόταν πρώτα στη Βόρεια Ελλάδα και στη συνέχεια στις υπόλοιπες περιοχές,
• ενώ η πίεση σε νοσοκομεία και θάνατοι σε Μακεδονία και Θράκη ήταν πολύ υψηλοί ήδη από τα τέλη Οκτωβρίου και τις αρχές Νοεμβρίου 2021.

Άρα η ουσία της παρατήρησης στέκει, αλλά καλό είναι να μιλά κανείς για:

• μεγάλες περιφερειακές αποκλίσεις,
• χαμηλότερα ποσοστά σε αρκετές περιφερειακές ενότητες της Μακεδονίας και της Θράκης,
• και κύμα που εκδηλώθηκε πρώτα και βαρύτερα στη Βόρεια Ελλάδα,

αντί για μια πιο ομοιόμορφη εικόνα όλης της Βόρειας Ελλάδας.

Τι βρέθηκε

1. Χαμηλότερη κάλυψη σε περιοχές της Μακεδονίας

Στις 12 Οκτωβρίου 2021, η eKathimerini έγραφε ότι οι αρχές ενίσχυαν τις προσπάθειες εμβολιασμού σε περιοχές της Μακεδονίας όπου τα ποσοστά ήταν χαμηλά. Αναφέρονταν ενδεικτικά:

• Κιλκίς: 41,7% πλήρως εμβολιασμένοι
• Φλώρινα: 47,7% πλήρως εμβολιασμένοι

Το άρθρο μιλά ρητά για περιοχές της βόρειας Ελλάδας με χαμηλές επιδόσεις και για κινητές μονάδες εμβολιασμού σε Πιερία, Κιλκίς, Ξάνθη, Δράμα, Πέλλα, Φλώρινα και Σέρρες.

Πηγή:

• Efforts to increase low vaccination rates in northern Greece intensifying · αρχειοθετημένο αντίγραφο

2. Περιφερειακές ενότητες κάτω από 50% στη Μακεδονία-Θράκη

Στις 25 Οκτωβρίου 2021, η eKathimerini δημοσίευσε στοιχεία από τον επιδημιολογικό χάρτη του covid19.gov.gr. Από τις 74 περιφερειακές ενότητες της χώρας (σύνολο), εκείνες με εμβολιαστική κάλυψη κάτω από 50% ήταν εννέα, εκ των οποίων οι πέντε στην Κεντρική και Ανατολική Μακεδονία-Θράκη:

• Δράμα
• Κιλκίς
• Πέλλα
• Πιερία
• Σέρρες

Οι υπόλοιπες τέσσερις: Ευρυτανία και Φωκίδα (Στερεά Ελλάδα), Ηλεία (Πελοπόννησος), Δυτική Αττική.

Η ανάγνωση αυτή επαληθεύεται από την ίδια την κατανομή του άρθρου: κάτω από 50% εννέα, 50-55% εικοσιτέσσερις, 55-63% εικοσιτέσσερις, πάνω από τον μέσο όρο δεκαεπτά· σύνολο 74.

Άλλα στοιχεία της ίδιας δημοσίευσης: εθνική κάλυψη 62,4% με τουλάχιστον μία δόση· εύρος από 38% (Ευρυτανία) έως 78,5% (Μύκονος)· μέσα στην Αττική, βόρειος τομέας 72% έναντι 45,4% του δυτικού· και στις δέκα ενότητες με τα περισσότερα νέα κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους η κάλυψη κυμαινόταν από 44% (Κιλκίς) έως 54% (Λάρισα).

Προσοχή στη μονάδα μέτρησης: το 62,4% δηλώνεται ως «τουλάχιστον μία δόση», οπότε τα ποσοστά του χάρτη δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως πλήρης εμβολιασμός. Τα 41,7% (Κιλκίς) και 47,7% (Φλώρινα) της προηγούμενης ενότητας αφορούν ρητά πλήρως εμβολιασμένους και προέρχονται από άλλο δημοσίευμα.

Το ίδιο άρθρο σημείωνε επίσης ότι οι περιοχές με χαμηλή κάλυψη ευθύνονταν αναλογικά και για υψηλή διασπορά, ενώ η χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη και η υψηλή μετάδοση σε Βόρεια και Κεντρική Ελλάδα φαίνονταν να επηρεάζουν και την πίεση στις ΜΕΘ COVID.

Πηγή:

• Major variations in vaccine coverage across Greece · αρχειοθετημένο αντίγραφο

3. Το κύμα περιγράφηκε ως κύμα που ξεκινούσε στη Βόρεια Ελλάδα

Στις 30 Οκτωβρίου 2021, σε κομμάτι του Reuters που αναδημοσιεύτηκε από την eKathimerini, ο Αθανάσιος Τσακρής ανέφερε ότι το πέμπτο κύμα στην Ελλάδα:

“we see it evolving first in northern Greece and then in the other regions”

Η σημασία αυτού του σημείου είναι ότι τεκμηριώνει όχι απλώς υψηλή πίεση στη Βόρεια Ελλάδα, αλλά και τη δημόσια περιγραφή εκείνης της στιγμής ότι η έξαρση εξελισσόταν πρώτα εκεί και μετά στην υπόλοιπη χώρα.

Πηγή:

• Greece likely to see next Covid peak in November · αρχειοθετημένο αντίγραφο

4. Πολύ βαριά επιβάρυνση σε Μακεδονία και Θράκη στις αρχές Νοεμβρίου

Στις 8 Νοεμβρίου 2021, σε ακόμη ένα κομμάτι του Reuters μέσω της eKathimerini, αναφερόταν ότι:

• πάνω από 300 άνθρωποι πέθαναν από COVID στις τελευταίες δύο εβδομάδες σε Μακεδονία και Θράκη,
• το 85%-87% αυτών ήταν ανεμβολίαστοι,
• και τα νοσοκομεία των 3ης και 4ης ΥΠΕ είχαν πολύ μεγάλη επιβάρυνση σε απλές κλίνες και ΜΕΘ.

Αυτό στηρίζει ισχυρά τη φράση ότι το κύμα χτύπησε βαριά τη Βόρεια Ελλάδα.

Πηγή:

• Over 300 people died of Covid in last 2 weeks in northern Greece · αρχειοθετημένο αντίγραφο

5. Υψηλό ποσοστό ανεμβολίαστων στις ΜΕΘ της Μακεδονίας και της Θράκης

Στις 22 Οκτωβρίου 2021, κομμάτι του Reuters στην eKathimerini ανέφερε ότι πάνω από το 94% των ασθενών που νοσηλεύονταν σε ΜΕΘ λόγω COVID σε 28 νοσοκομεία της Μακεδονίας και της Θράκης ήταν ανεμβολίαστοι.

Το εύρημα αυτό δεν αποδεικνύει από μόνο του περιφερειακά χαμηλότερη κάλυψη στον γενικό πληθυσμό, αλλά ενισχύει την εικόνα χαμηλού επιπέδου προστασίας στις περιοχές που δέχονταν τότε ισχυρή πίεση.

Πηγή:

• Unvaxxed at ICUs in Macedonia and Thrace · αρχειοθετημένο αντίγραφο

Πώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί με ασφάλεια στο κείμενο

Η πιο ασφαλής διατύπωση για το article.html ή άλλο κείμενο θα ήταν κάτι σαν:

Δύο ακόμη πιθανά αίτια δεν ελέγχονται εδώ, αλλά αξίζουν αναφορά: η εθνική κάλυψη του 88% κρύβει μεγάλες περιφερειακές αποκλίσεις, με αρκετές περιφερειακές ενότητες της Μακεδονίας και της Θράκης να έχουν αισθητά χαμηλότερα ποσοστά, και το φθινοπωρινό κύμα του 2021 να εκδηλώνεται πρώτα και βαρύτερα στη Βόρεια Ελλάδα. Επιπλέον, η αναμνηστική δόση ξεκίνησε αφού είχε ήδη αρχίσει το κύμα.

Τι δεν τεκμηριώνεται πλήρως μόνο από αυτές τις πηγές

Από το υλικό που βρέθηκε, δεν τεκμηριώνεται με την ίδια βεβαιότητα ότι:

• όλη η Βόρεια Ελλάδα είχε ομοιόμορφα χαμηλή κάλυψη,
• η χαμηλότερη περιφερειακή κάλυψη εξηγεί από μόνη της την ελληνική συνολική επίδοση,
• ή ότι υπάρχει ακριβής ποσοτική αποσύνθεση του εθνικού αποτελέσματος σε “βόρειο” και “μη βόρειο” τμήμα.

Οι πηγές στηρίζουν καλά την ύπαρξη περιφερειακών αποκλίσεων και τη βαριά επιβάρυνση της Βόρειας Ελλάδας στο κύμα εκείνης της περιόδου. Δεν αρκούν όμως από μόνες τους για πλήρες αιτιώδες συμπέρασμα.

Πηγές

• Efforts to increase low vaccination rates in northern Greece intensifying · αρχειοθετημένο αντίγραφο
• Major variations in vaccine coverage across Greece · αρχειοθετημένο αντίγραφο
• Greece likely to see next Covid peak in November · αρχειοθετημένο αντίγραφο
• Over 300 people died of Covid in last 2 weeks in northern Greece · αρχειοθετημένο αντίγραφο
• Unvaxxed at ICUs in Macedonia and Thrace · αρχειοθετημένο αντίγραφο

Πρόσθετη χρήσιμη πηγή

Ο επίσημος επιδημιολογικός χάρτης του covid19.gov.gr περιλαμβάνει περιφερειακά στοιχεία και χρησιμοποιήθηκε ως βάση σε δημοσιεύματα της περιόδου:

• COVID-19 map / covid19.gov.gr