Ερωτηματολόγιο για τη νέα ελληνική από γλωσσολογική οπτική: πρότυπη ποικιλία, γραμματική, ορθογραφία, προφορά, γλωσσικές ποικιλίες και ιστορική εξέλιξη. Για κάποιον που θέλει να δει τι μπορεί να εξηγήσει με δικά του λόγια, πέρα από όσα αναγνωρίζει από συνήθεια.
Ελληνική γλώσσα
Ερωτηματολόγιο αυτοαξιολόγησης · 20 ερωτήσεις
Απαντάς ελεύθερα με δικά σου λόγια, δηλώνεις πόσο σίγουρος είσαι, και μόνο μετά βλέπεις τη σωστή απάντηση και κρίνεις ο ίδιος πόσο κοντά έπεσες. Δεν βαθμολογεί ο υπολογιστής. Στο τέλος παίρνεις μια σύνοψη και ένα αρχείο για να την κρατήσεις.
Μπορείς να σταματήσεις και να συνεχίσεις αργότερα. Τίποτα δεν αποστέλλεται πουθενά: ό,τι γράφεις μένει στον browser σου μέχρι να το διαγράψεις.
Πώς ονομάζεται η πρότυπη ποικιλία της νέας ελληνικής;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η Κοινή Νεοελληνική (ΚΝΕ): η πρότυπη υπερτοπική ποικιλία της εκπαίδευσης, της διοίκησης και του περισσότερου δημόσιου γραπτού λόγου. Δεν καταργεί ούτε κάνει «λανθασμένες» τις τοπικές ποικιλίες.
Σε ποια οικογένεια γλωσσών ανήκουν τα ελληνικά (ΚΝΕ);
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια. Τα ελληνικά αποτελούν τον ελληνικό κλάδο της.
Με ποιες από τις παρακάτω γλώσσες έχουν τα ελληνικά γενετική συγγένεια και γιατί;
- ουγγρικά
- γεωργιανά
- φαρσί (ιρανικά)
- αλβανικά
- ρομανί
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Με τα φαρσί, τα αλβανικά και τη ρομανί, επειδή ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή οικογένεια. Τα ουγγρικά είναι ουραλική γλώσσα και τα γεωργιανά καρτβελιανή. Η επαφή δεν είναι το ίδιο με τη γενετική συγγένεια.
Πώς λειτουργεί στα νέα ελληνικά η σειρά υποκειμένου, ρήματος και αντικειμένου; Αιτιολόγησε την απάντησή σου.
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η συχνή ουδέτερη σειρά είναι υποκείμενο – ρήμα – αντικείμενο, αλλά δεν είναι άκαμπτη. Η σειρά αλλάζει για έμφαση και πληροφοριακή δομή, ενώ το υποκείμενο συχνά παραλείπεται επειδή δηλώνεται από την κατάληξη του ρήματος.
Τι πληροφορία εκφράζουν οι πτώσεις στα νέα ελληνικά και πώς επηρεάζουν τη σειρά των όρων σε μια πρόταση; Δώσε παραδείγματα.
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Οι πτώσεις δείχνουν γραμματικές λειτουργίες: συνήθως ονομαστική για υποκείμενο, αιτιατική για άμεσο αντικείμενο και γενική για άλλες σχέσεις. Γι’ αυτό το «Τη Μαρία είδε ο Γιάννης» μπορεί να κρατά τους ίδιους ρόλους με το «Ο Γιάννης είδε τη Μαρία», αλλά αλλάζει η έμφαση.
Τι ήταν το γλωσσικό ζήτημα και πώς συνδέεται με τη διαμόρφωση της κοινής νεοελληνικής;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Ήταν η μακρόχρονη διαμάχη για τη γλώσσα του δημόσιου και γραπτού βίου, κυρίως για τη σχέση δημοτικής και καθαρεύουσας. Η ΚΝΕ διαμορφώθηκε με βάση τη δημοτική, αλλά περιλαμβάνει και στοιχεία της λόγιας παράδοσης.
Πώς ονομάζεται το ορθογραφικό σύστημα που χρησιμοποιεί η νέα ελληνική; Αιτιολόγησε την απάντησή σου.
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Ιστορική ορθογραφία: διατηρεί διακρίσεις που αντανακλούσαν παλαιότερη προφορά ή ετυμολογικές και μορφολογικές σχέσεις. Έτσι
ι,η,υ,ει,οιμπορούν σήμερα να αντιστοιχούν στο ίδιο φώνημα /i/.Τι σχέση έχουν η ελληνική (ΚΝΕ) με την κυπριακή ελληνική;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Δεν προέρχονται η μία από την άλλη: έχουν κοινή καταγωγή στην ελληνιστική κοινή και στις μεσαιωνικές εξελίξεις της ελληνικής, αλλά ακολούθησαν διαφορετικές πορείες. Η κυπριακή έχει δικά της χαρακτηριστικά, ενώ η ΚΝΕ είναι η πρότυπη υπερτοπική ποικιλία.
Τι σχέση έχουν η ελληνική (ΚΝΕ) με την τσακωνική;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η τσακωνική είναι ελληνική διάλεκτος πολύ απομακρυσμένη από την ΚΝΕ. Συνδέεται ιστορικά με τη λακωνική δωρική, έχει έντονες δομικές διαφορές και είναι σοβαρά απειλούμενη με εξαφάνιση.
Τι σχέση έχουν η ελληνική (ΚΝΕ) με την αρβανίτικη;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η αρβανίτικη δεν είναι διάλεκτος της ελληνικής: είναι ποικιλία της αλβανικής, συγγενική με τις τοσκικές ποικιλίες. Η μακρά επαφή εξηγεί δάνεια και διγλωσσία, όχι γενετική ταύτιση.
Τι σχέση έχουν η ελληνική (ΚΝΕ) με τη βλάχικη;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η βλάχικη ή αρουμανική δεν είναι διάλεκτος της ελληνικής. Είναι ανατολική ρομανική γλώσσα, συγγενική με τα ρουμανικά, με μακρά ιστορία επαφής με την ελληνική.
Ποια είναι τα φωνήεντα της ελληνικής γλώσσας;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Πρέπει να ξεχωρίσουμε γράμματα και φωνήματα. Τα φωνηεντικά γράμματα είναι
α,ε,η,ι,ο,υ,ω, ενώ στην ΚΝΕ υπάρχουν πέντε φωνηεντικά φωνήματα: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/.Πώς μπορεί η ίδια γραφή στη νέα ελληνική να αντιστοιχεί σε διαφορετικές προφορές, χωρίς να γνωρίζουμε ποια είναι η σωστή; Δώσε παραδείγματα όπου η διαφορά αυτή αλλάζει τη σημασία των λέξεων.
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Ένα γραπτό
ιπριν από φωνήεν μπορεί να ακούγεται ως [i] ή να μη σχηματίζει δική του συλλαβή. Η δεύτερη περίπτωση ονομάζεται συνίζηση:λι: στο «τον ήλιο» (το άστρο) προφέρεται περίπου [ʎ], ενώ το ήλιο ως χημικό στοιχείο έχει [li].νι: στο Μάνια εμφανίζεται [ɲ], ενώ στη μανία [ni].ρι: στο τοπωνύμιο Μοριάς προφέρεται [rj], ενώ στα μόρια της βιολογίας ή της χημείας [ri].κι: στις Έξω Κατοικίες της Σαντορίνης ακούγεται [kj] («Κατοικιές»), ενώ στην κοινή λέξη κατοικίες [ci].
Αντιπαράδειγμα είναι τα
αυκαιευ: η προφορά τους ([av]/[af], [ev]/[ef]) αλλάζει προβλέψιμα, βάσει κανόνα, ανάλογα με τον επόμενο ήχο, αν και συνήθως οι φυσικοί ομιλητές δεν γνωρίζουν συνειδητά τον κανόνα.Ποια είναι η προέλευση του ελληνικού αλφαβήτου που χρησιμοποιούμε σήμερα;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Προήλθε από προσαρμογή του φοινικικού συστήματος γραφής γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ. Οι Έλληνες χρησιμοποίησαν ορισμένα φοινικικά σύμβολα για φωνήεντα. Η ιωνική μορφή, που υιοθετήθηκε στην Αθήνα στα τέλη του 5ου αιώνα π.Χ., βρίσκεται στη βάση της μεταγενέστερης γραφής.
Υπάρχει κάποια επίσημη αρχή που ρυθμίζει την ελληνική γλώσσα και τον τρόπο γραφής της;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Δεν υπάρχει μία αρχή που αποφασίζει μόνη της τι είναι «σωστή ελληνική». Το κράτος ρυθμίζει τη γλώσσα του σχολείου, τα προγράμματα και βιβλία, τα δημόσια έγγραφα, τις επίσημες μεταφράσεις και τη μεταγραφή ονομάτων με το ΕΛΟΤ 743. Το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας, η Ακαδημία Αθηνών και τα λεξικά μελετούν και προτείνουν χρήσεις.
Ποια είναι η καθιερωμένη γραφή της λέξης: «μπίρα» ή «μπύρα»;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η προτιμώμενη λεξικογραφική και σχολική γραφή είναι μπίρα. Είναι δάνειο από το ιταλικό birra, που ανάγεται στο γερμανικό Bier, άρα το
ύδεν δικαιολογείται ετυμολογικά. Η γραφή «μπύρα» πιθανότατα ενισχύθηκε από σύνδεση με τον «ζύθο».Ποια είναι η καθιερωμένη γραφή του ονόματος: «Καστελόριζο» ή «Καστελλόριζο»;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Και οι δύο γραφές γίνονται δεκτές. Το Καστελλόριζο συνδέεται με το ιταλικό castello και την παλαιότερη παράδοση· το Καστελόριζο ακολουθεί την τάση απλογράφησης ξένων λέξεων. Στα κύρια ονόματα η τάση αυτή δεν εφαρμόζεται πάντα ομοιόμορφα.
Πώς απαντάμε στα ελληνικά σε μια αρνητική ερώτηση; Παράδειγμα: «Τελικά δεν πήγες στο σινεμά;»
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Η ασφαλέστερη απάντηση επαναλαμβάνει το ρήμα: «Ναι, πήγα» ή «Όχι, δεν πήγα». Το σκέτο «ναι» ή «όχι» μπορεί να παρερμηνευτεί. Η ελληνική δεν έχει χωριστό μονολεκτικό ισοδύναμο του γαλλικού si.
Αν συναντηθεί ένας ομιλητής των αρχαίων ελληνικών της κλασικής Αθήνας, που δεν γνωρίζει νέα ελληνικά, με έναν ομιλητή της ΚΝΕ που δεν γνωρίζει αρχαία ελληνικά και συνομιλήσουν, πόσο καλή συνεννόηση μπορεί να έχουν;
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Γενικά περιορισμένη: ίσως αναγνωρίζονταν λέξεις ή πολύ απλές φράσεις, αλλά μια αυθόρμητη συζήτηση θα ήταν πολύ δύσκολη. Η προφορά, η μορφολογία, η σύνταξη, οι σημασίες και το λεξιλόγιο έχουν αλλάξει πολύ.
Η κλασική αττική είχε μουσικό ή τονικό ύψους τονισμό, ενώ η ΚΝΕ δυναμικό τονισμό έντασης. Ο ιτακισμός συγχώνευσε πολλές παλαιές φωνηεντικές διακρίσεις στο /i/. Το αρχαίο
θήταν [tʰ] και τοδπερίπου [d], ενώ σήμερα είναι [θ] και [ð].Σε μια σύγχρονη παράσταση αρχαίας τραγωδίας, ποιες επιλογές υπάρχουν ως προς τη γλώσσα του κειμένου και την προφορά του; Εξήγησε τις βασικές επιλογές.
Μετά από αυτό η απάντησή σου κλειδώνει.
Η σωστή απάντηση
Μπορεί να χρησιμοποιείται μετάφραση ή διασκευή στην ΚΝΕ, ή το αρχαίο κείμενο. Στη δεύτερη περίπτωση η εκφορά μπορεί να ακολουθεί προφορά ΚΝΕ, ερασμιακή ή άλλη παιδαγωγικά ανακατασκευασμένη προφορά, ή ιστορικά ανακατασκευασμένη προφορά μιας συγκεκριμένης εποχής. Η τελευταία είναι ιδιαίτερα απαιτητική και σπάνια.
Πριν δεις τα αποτελέσματα
Τελείωσες τις ερωτήσεις. Δύο σύντομες ερωτήσεις ακόμα για το πώς δούλεψες, και ο χώρος για τα δικά σου σχόλια. Δεν αλλάζουν τη βαθμολογία σου, βοηθούν να διαβαστεί σωστά.
Θα εμφανιστούν στα αποτελέσματα και στο αρχείο που θα κατεβάσεις.
Πάρε μαζί σου τα αποτελέσματα
Το YAML περιέχει και τις σωστές απαντήσεις δίπλα στις δικές σου: δώσε το σε ένα LLM και ζήτησέ του αξιολόγηση.
Αν θέλεις, στείλε μου
Τις απαντήσεις σου (προαιρετικό, αλλά πολύ χρήσιμο για μένα)
Χωρίς όνομα, χωρίς email: δεν μπορώ να ξέρω ποιος τα έστειλε. Τα σχόλια που έγραψες για δική σου χρήση δεν στέλνονται.
Την άποψή σου (θα το εκτιμούσα)
Αν σου άρεσε το ερωτηματολόγιο ή έχεις σχόλια, επικοινώνησε μαζί μου μέσω της φόρμας επικοινωνίας.
Βρέθηκε ημιτελής προσπάθεια.
Έχεις ήδη συμπληρώσει αυτό το ερωτηματολόγιο
διαγράφει την προηγούμενη